خلاصه مقاله

انتخاب بهترین کابل انتقال تصویر و صدا همیشه یکی از دغدغههای کاربران کامپیوتر، گیمرها و علاقهمندان به سینمای خانگی بوده است. دو استاندارد غالب در این زمینه، HDMI و DisplayPort هستند که هر کدام مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند. این مقاله به تفاوت HDMI و DisplayPort صورت جامع به بررسی تاریخچه، مشخصات فنی، تفاوتها و کاربردهای عملی این دو درگاه میپردازد. به طور خلاصه، اگر استفاده شما بیشتر خانگی و سرگرمی (اتصال کنسول، پخش کننده Blu-ray و تلویزیون) است، HDMI انتخاب مناسبتری است. اما برای کاربردهای حرفهای، گیمینگ پیشرفته و محیطهای کاری چند نمایشگری، DisplayPort معمولاً عملکرد بهتری ارائه میدهد. در ادامه، با جزئیات کامل به این مقایسه خواهیم پرداخت.

تاریخچه و توسعه: تفاوت HDMI و DisplayPort

HDMI مخفف High-Definition Multimedia Interface و برای اولین بار در سال ۲۰۰۲ توسط کنسرسیومی از شرکتهای الکترونیکی مانند سونی، پاناسونیک و فیلیپس معرفی شد. هدف اصلی آن ایجاد یک استاندارد واحد برای انتقال صدا و تصویر با کیفیت بالا در دستگاههای مصرفی مانند تلویزیون و پخشکنندههای DVD بود. HDMI به سرعت به استاندارد غالب در صنعت سینمای خانگی تبدیل شد و امروزه در تقریباً همه تلویزیونها، کنسولهای بازی و دستگاههای پخش یافت میشود.

در مقابل، DisplayPort در سال ۲۰۰۶ توسط انجمن استانداردهای الکترونیک ویدئو (VESA) به عنوان جانشینی برای پورتهای قدیمی کامپیوتر مانند VGA و DVI توسعه یافت. فلسفه طراحی آن از ابتدا متمرکز بر نیازهای دنیای کامپیوتر، مانند پشتیبانی از چندین نمایشگر و نرخ نوسازی بالا برای کارهای حرفهای و گیمینگ بود. جالب است بدانید که DisplayPort یک استاندارد کاملاً رایگان و باز است، در حالی که سازندگان برای استفاده از فناوری HDMI باید هزینه لایسنس بپردازند.

تفاوت‌های فیزیکی و اتصال اچ دی ام آی و DisplayPort

اگرچه این دو کانکتور در نگاه اول شبیه به نظر میرسند، اما تفاوتهای فیزیکی قابل توجهی دارند:

• پین و طراحی: کانکتور استاندارد HDMI دارای ۱۹ پین است و معمولاً با اصطکاک در جای خود نگه داشته میشود. این کانکتور در سه سایز Type-A (استاندارد)، Type-C (مینی) و Type-D (میکرو) موجود است. از طرفی، کانکتور DisplayPort دارای ۲۰ پین است و یک ویژگی مفید آن وجود قفل مکانیکی در بسیاری از مدلهاست که از قطع شدن ناگهانی کابل جلوگیری میکند. DisplayPort در دو اندازه استاندارد و مینی (Mini DisplayPort) تولید میشود.

• طول کابل: در مورد طول کابل، HDMI برتری دارد. کابلهای پسیو HDMI میتوانند سیگنال ۱۰۸۰p را تا حدود ۱۵ متر بدون افت کیفیت منتقل کنند، در حالی که این محدودیت برای DisplayPort در نسخههای رایج حدود ۳ متر است. برای مسافتهای طولانیتر، هر دو استاندارد نیاز به کابلهای فعال یا تکرارکننده سیگنال دارند.

مقایسه فنی: پهنای باند، رزولوشن و نرخ نوسازی

مهمترین تفاوت این دو استاندارد در پهنای باند و قابلیتهای ناشی از آن است. پهنای باند بیشتر به معنای انتقال داده بیشتر در واحد زمان است که امکان پشتیبانی از رزولوشن بالاتر، نرخ نوسازی (Refresh Rate) بیشتر، عمق رنگ غنیتر و فناوریهایی مانند HDR را فراهم میکند.

جدول زیر مقایسه نسخههای رایج این دو استاندارد را نشان میدهد:

همانطور که مشاهده میکنید، DisplayPort 2.1 از نظر تئوری پهنای باند بسیار بالاتری (حدود ۸۰ گیگابیت بر ثانیه) نسبت به HDMI 2.1 (۴۸ گیگابیت بر ثانیه) ارائه میدهد. این برتری فنی امکان پشتیبانی از رزولوشنهای خیرهکننده مانند ۱۶K را فراهم میکند. البته باید توجه داشت که پشتیبانی از DisplayPort 2.1 هنوز در دستگاههای مصرفی فراگیر نشده است. از سوی دیگر، HDMI 2.2 که اخیراً معرفی شده، پهنای باند را تا ۹۶ گیگابیت بر ثانیه افزایش داده و از رزولوشن ۱۲K در ۱۲۰Hz پشتیبانی میکند، اما هنوز در محصولات بازار عمومیت نیافته است.

برای تجربه بدون افت این رزولوشنها و نرخ نوسازیهای بالا، استفاده از کابلهای باکیفیت و دارای گواهینامه ضروری است. به عنوان مثال، برای پیکربندیهای حرفهای، انتخاب یک کابل DisplayPort نسل بالا با پشتیبانی از نرخ بیت بسیار بالا (UHBR) یا یک کابل HDMI Ultra High Speed معتبر، از ایجاد گلوگاه در سیستم جلوگیری میکند.

قابلیتهای ویژه و کاربردهای عملی

انتخاب بین HDMI و DisplayPort به شدت به نیاز و نوع استفاده شما بستگی دارد:

چه زمانی HDMI انتخاب بهتری است؟

• سینمای خانگی و دستگاههای مصرفی: HDMI تقریباً روی همه تلویزیونها، ساندبار، پخشکنندههای استریم و کنسولهای بازی (پلیاستیشن، ایکسباکس) موجود است.

• قابلیت Audio Return Channel (ARC/eARC): این ویژگی منحصر به فرد HDMI به تلویزیون اجازه میدهد صدا را به یک سیستم سینمای خانگی یا ساندبار ارسال کند، در حالی که تصویر از کنسول یا پخشکننده دریافت میشود. این امر نیاز به کابل صوتی اضافی را از بین میبرد.

• Consumer Electronics Control (CEC): با این قابلیت میتوانید چندین دستگاه متصل به HDMI (مثل تلویزیون و پخشکننده بلوری) را با یک ریموت کنترل کنید.

• پشتیبانی از اترنت: برخی کابلهای HDMI میتوانند اتصال اینترنت را نیز بین دستگاهها منتقل کنند.

چه زمانی DisplayPort گزینه برتر است؟

• گیمینگ حرفهای روی PC: DisplayPort 1.4 و بالاتر از فناوریهای همگامسازی نوسازی مانند NVIDIA G-Sync و AMD FreeSync به طور همزمان پشتیبانی کامل میکنند. همچنین پشتیبانی ذاتی از نرخ نوسازی متغیر (VRR) و پهنای باند بالاتر، آن را برای مانیتورهای با نرخ نوسازی ۱۴۴ هرتز، ۲۴۰ هرتز و بالاتر ایدهآل میکند. بسیاری از مانیتورهای گیمینگ حرفهای مانند برخی مدلهای پیشرفته، اولویت را به درگاه DisplayPort میدهند.

• محیطهای کاری چند نمایشگری (Multi-Stream Transport یا MST): بزرگترین مزیت عملی DisplayPort، قابلیت اتصال چندین مانیتور به یک خروجی واحد است. با استفاده از فناوری MST یا Daisy-Chaining، میتوانید تا چهار مانیتور ۴K را از یک پورت DisplayPort کارت گرافیک راهاندازی کنید، در حالی که HDMI معمولاً تنها از یک نمایشگر در هر پورت پشتیبانی میکند.

• کارهای حرفهای و طراحی: پشتیبانی از رزولوشنهای بسیار بالا، عمق رنگ (۱۰ بیت و بالاتر) و قابلیت اتصال چند مانیتور، DisplayPort را به انتخاب اصلی طراحان گرافیک، مهندسان و معاملهگران تبدیل کرده است.

سازگاری و مبدلها

خبر خوب این است که این دو دنیا کاملاً از هم جدا نیستند. شما میتوانید با استفاده از مبدلهای فعال یا پسیو، دستگاههای دارای پورت HDMI را به نمایشگرهای DisplayPort متصل کنید و بالعکس. برای مثال، اتصال لپتاپی که تنها خروجی HDMI دارد به مانیتوری که فقط ورودی DisplayPort دارد، کاملاً امکانپذیر است. توجه داشته باشید که هنگام استفاده از مبدل، ممکن است برخی قابلیتهای پیشرفته (مانند نرخ نوسازی بسیار بالا) محدود شوند. برای اتصالات حساس، انتخاب یک مبدل با کیفیت و فعال که سیگنال را به درستی تبدیل میکند، توصیه میشود.

آینده: نبرد پهنای باند و نقش USB-C

رقابت بین HDMI و DisplayPort ادامه دارد. HDMI 2.2 با پهنای باند ۹۶ گیگابیت بر ثانیه پاسخی به DisplayPort 2.1 است. از سوی دیگر، DisplayPort 2.1 پشتیبانی بهتری از پنلهای OLED و فناوریهای کاهنده تاخیر ارائه میدهد.
نکته جالبتر، ظهور USB-C با حالت جایگزین DisplayPort (Alt Mode) است. بسیاری از لپتاپهای مدرن، از جمله مکبوکها، دیگر پورت اختصاصی DisplayPort ندارند و خروجی تصویر را از طریق USB-C ارائه میدهند که در واقع از پروتکل DisplayPort استفاده میکند. این روند احتمالاً در آینده ادامه خواهد یافت و ممکن است به یکپارچگی بیشتر پورتها بینجامد. برای بهرهمندی از این فناوری در دستگاههای قدیمیتر، آداپتورهای USB-C به DisplayPort میتوانند راهکار مناسبی باشند.

10 تفاوت HDMI و DisplayPort

1. تاریخچه و هدف طراحی

• HDMI: در سال 2003 معرفی شد و هدف آن جایگزینی رابط‌های آنالوگ مانند VGA و DVI بود. تمرکز اصلی بر انتقال همزمان تصویر و صدا برای دستگاه‌های خانگی بود.
• DisplayPort: در سال 2006 توسط VESA معرفی شد و بیشتر برای کامپیوترها و مانیتورهای حرفه‌ای طراحی شد.

2. پهنای باند و سرعت انتقال

• HDMI 2.1: حداکثر 48 گیگابیت بر ثانیه. مناسب برای 4K در 120Hz و 8K در 60Hz.
• DisplayPort 2.1: تا 80 گیگابیت بر ثانیه. توانایی پشتیبانی از 8K در 120Hz یا 4K در 240Hz بدون فشرده‌سازی.

3. کیفیت تصویر و رزولوشن

• HDMI: نسخه‌های جدید از رزولوشن 10K نیز پشتیبانی می‌کنند.
• DisplayPort: قابلیت پشتیبانی از رزولوشن‌های بسیار بالا مانند 16K در نسخه‌های جدید.

4. پشتیبانی از صدا

• HDMI: طراحی شده برای انتقال صدای چندکاناله دیجیتال، مناسب برای سینمای خانگی.
• DisplayPort: از صدا پشتیبانی می‌کند اما تمرکز اصلی بر تصویر است.

5. قابلیت‌های گیمینگ

• HDMI: پشتیبانی از VRR، ALLM و eARC برای کنسول‌های بازی.
• DisplayPort: سازگار با G-Sync و FreeSync، مناسب برای مانیتورهای گیمینگ حرفه‌ای.

6. طراحی فیزیکی و کانکتورها

• HDMI: کانکتور کوچک‌تر، نسخه‌های Mini و Micro برای دستگاه‌های قابل حمل.
• DisplayPort: کانکتور بزرگ‌تر با قفل مکانیکی برای اتصال پایدارتر.

7. طول کابل و عملکرد

• HDMI: طول کابل تا 15 متر بدون افت کیفیت، اما در کابل‌های غیر استاندارد مشکلاتی ایجاد می‌شود.
• DisplayPort: طول کابل توصیه‌شده 3 متر برای بهترین عملکرد.

8. سازگاری با دستگاه‌ها

• HDMI: تقریباً در همه تلویزیون‌ها، کنسول‌ها و لپ‌تاپ‌ها وجود دارد.
• DisplayPort: بیشتر در مانیتورهای حرفه‌ای و کارت‌های گرافیک دیده می‌شود.

9. ویژگی‌های جانبی

• HDMI: قابلیت CEC برای کنترل چند دستگاه با یک ریموت.
• DisplayPort: قابلیت Daisy Chaining برای اتصال چند مانیتور پشت سر هم.

10. آینده و توسعه

• HDMI: نسخه 2.2 در سال 2025 معرفی شد با پهنای باند 96Gbps.
• DisplayPort: نسخه 2.1 همچنان استاندارد رایج برای مانیتورهای حرفه‌ای است.

جمع‌بندی نهایی: کدام یک را انتخاب کنیم؟

• برای تلویزیون، کنسول بازی (PS5، Xbox Series X/S)، پخشکننده Blu-ray و سینمای خانگی: از HDMI 2.1 استفاده کنید.

• برای اتصال کامپیوتر به مانیتور، مخصوصاً برای گیمینگ حرفهای، کارهای طراحی و編集 ویدیو: در صورت موجود بودن، DisplayPort 1.4 یا ترجیحاً 2.1 را انتخاب کنید.

• برای راهاندازی چندین مانیتور با یک کارت گرافیک: DisplayPort با قابلیت MST تنها انتخاب منطقی است.

• برای استفادههای اداری عمومی و روزمره: هر کدام که در دستگاه شما موجود باشد، کفایت میکند. اغلب مانیتورها و لپتاپهای امروزی هر دو درگاه را دارند.

در نهایت، بهترین انتخاب بررسی پورتی است که هم روی منبع سیگنال (مثل کارت گرافیک یا لپتاپ) و هم روی نمایشگر (مانیتور یا تلویزیون) شما موجود است و از نسخههای جدیدتر پشتیبانی میکند. سپس با توجه به نیاز تخصصی خود (مثل گیمینگ، چند نمایشگر یا سینمای خانگی)، اولویت را به یکی از دو استاندارد بدهید.

۱. آیا DisplayPort واقعاً از اچ دی ام آی بهتر است؟
نه لزوماً. هر کدام برای کاربرد خاصی بهینه شدهاند. DisplayPort در محیطهای کامپیوتری، گیمینگ پیشرفته و پشتیبانی از چند مانیتور برتری دارد. HDMI برای سینمای خانگی، کنسولهای بازی و یکپارچگی با دستگاههای مصرفی مناسبتر است.

۲. آیا میتوانم از کابل اچ دی ام آی برای اتصال کامپیوتر به مانیتور استفاده کنم؟
بله، کاملاً. به شرطی که هر دو دستگاه پورت HDMI داشته باشند و نسخه HDMI از رزولوشن و نرخ نوسازی مورد نظر شما پشتیبانی کند (مثلاً HDMI 2.0 برای ۴K در ۶۰Hz).

۳. آیا DisplayPort صدا را هم انتقال میدهد؟
بله. DisplayPort از انتقال صدا دیجیتال چند کاناله (مثل ۷.۱) پشتیبانی میکند. اما فاقد قابلیت Audio Return Channel (ARC) است که در HDMI برای سینمای خانگی حیاتی است.

۴. کدام یک برای گیمینگ مناسبتر است؟
برای کنسولهای بازی که به تلویزیون متصل میشوند، HDMI 2.1 (برای ویژگیهایی مانند VRR و ALLM) بهترین انتخاب است. برای گیمینگ روی کامپیوتر با مانیتورهای نرخ نوسازی بالا، DisplayPort به دلیل پشتیبانی کامل و گسترده از G-Sync و FreeSync و پهنای باند بالاتر، معمولاً ترجیح داده میشود.

۵. آیا با یک آداپتور میتوانم دستگاه HDMI را به DisplayPort وصل کنم؟
بله. مبدلهای DisplayPort به HDMI و برعکس به طور گسترده در دسترس هستند. توجه کنید که ممکن است برای پشتیبانی از رزولوشنهای بالا (مثل ۴K) به یک مبدل فعال نیاز داشته باشید.

۶. تفاوت DisplayPort با USB-C چیست؟
USB-C یک شکل فیزیکی از کانکتور است که میتواند پروتکلهای مختلفی از جمله DisplayPort (از طریق حالت Alt Mode)، HDMI، Thunderbolt و انتقال داده و برق را منتقل کند. DisplayPort یک پروتکل یا استاندارد انتقال تصویر مشخص است.

۷. محدودیت طول کابل برای این استانداردها چقدر است؟
برای سیگنالهای با کیفیت بالا (مثل ۴K)، کابلهای پسیو HDMI تا طول حدود ۵ متر و DisplayPort تا حدود ۳ متر قابل اطمینان هستند. برای مسافتهای طولانیتر نیاز به کابلهای فعال یا تقویتکننده دارید.

۸. چگونه بفهمم نسخه HDMI یا DisplayPort دستگاه من چیست؟
مشخصات فنی دستگاه (کارت گرافیک، مانیتور، لپتاپ) در وبسایت سازنده یا دفترچه راهنما بهترین منبع است. معمولاً نسخه در کنار پورت درج نمیشود.

۹. آیا تفاوتی در کیفیت تصویر بین HDMI و DisplayPort وجود دارد؟
در یک نسخه معادل (مثلاً هر دو پشتیبان ۴K در ۶۰Hz) و با کابل مناسب، تفاوت محسوسی در کیفیت تصویر وجود ندارد. تفاوت در قابلیتها مانند پشتیبانی از نرخ نوسازی متغیر یا چند نمایشگر است.

۱۰. کدام یک آینده بهتری دارد؟
هر دو استاندارد به شدت در حال توسعه هستند. با توجه به نفوذ فراگیر HDMI در دستگاههای مصرفی و برتری تئوریک DisplayPort در پهنای باند، به نظر میرسد هر دو در حوزههای تخصصی خود به حیات ادامه خواهند داد. روند ادغام این استانداردها در پورت همهکاره USB-C نیز شتاب گرفته است.